Blog o ogrzewaniu i wentylacji

Przy projektowaniu instalacji wentylacyjnych w domach jednorodzinnych stosuje się te same normy i techniki, które w budownictwie obiektów publicznych. Uważa się, że są one najlepsze i skoro sprawdzają się w większych obiektach, to dlaczego miałyby nie sprawdzić się w domach.

Taki sposób myślenia często prowadzi do przewymiarowania systemu wentylacji, a to niesie już za sobą same straty. Po pierwsze płacimy o wiele więcej za samo wykonanie instalacji, po drugie ? naraża nas to na o wiele większe koszty za energię elektryczną potrzebną do obsługi całego systemu, a także za wymianę samych filtrów, które nie należą do najtańszych.

Wszystkie te powody przekonują nas o tym, że w domach jednorodzinnych powinno się stosować do innych zasad.

Najlepszym rozwiązaniem jest tu instalacja systemu mechanicznej wentylacji z opcją odzyskiwania ciepła nawet do 92%.

Dobry system wentylacji powinien być ekonomiczny i zapewniać komfort domownikom. Poza tym skutecznie powinien przeprowadzać filtrację powietrza, skutecznie i szybko usuwać nieprzyjemne zapachy, nie powodować przeciągów, likwidować nadmierną wilgoć, gwarantować dopływ świeżego powietrza, a także zmniejszenie kosztów ogrzewania.

Komfort klimatyczny jest niezwykle ważny dla funkcjonowania osób znajdujących się w pomieszczeniu, jak dla ich ogólnego samopoczucia. Komfort ten zapewnia odpowiednia temperatura, stały ruch i dopływ ?świeżego? powietrza, a także jego czystość, właściwa wilgotność i jonizacja.

Jeżeli w naszym domu zastosujemy wentylację mechaniczną, pamiętać musimy o odpowiednim rozmieszczeniu nawiewów oraz ich optymalnej regulacji. Nie mogą one znajdować się bezpośrednio w pomieszczeniach, w których najczęściej przebywamy. Jeżeli jednak tak się zdarzy, prędkość nawiewu nie powinna przekraczać 0,2 m/s.

Wilgoć znajdująca się w pomieszczeniach to niewidoczna para wodna, która wytwarza się w wyniku kilku procesów. Po pierwsze, to my generujemy wilgoć. Nie każdy wie, że człowiek wydala przez skórę średnio dwa litry wody na dobę! Poza tym wilgoć wytwarzamy podczas wykonywania codziennych czynności, takich jak pranie, gotowanie, mycie.

Nie od razu jest to jednak problem nadmiernej wilgoci we wnętrzu. Krótkotrwałe jej podwyższenie jest czymś całkowicie naturalnym. Jeżeli jednak wilgoć ta, nie jest w żaden sposób odprowadzana, należy coś z tym zrobić, ponieważ kondensowanie pary wodnej, która osadza się na powierzchniach ścian i innych przedmiotów, powoduje powstawanie grzybów, pleśni, a także bakterii chorobotwórczych. Nikogo nie trzeba uświadamiać o tym, że jest to niebezpieczne dla zdrowia, a w szczególności zdrowia dzieci i osób starszych.

Nadmierna wilgoć to także częsty powód pojawiania się nieprzyjemnych zapachów, rdzy, niszczenia drewna.

W starszym budownictwie, przyczyną gromadzenia się wilgoci, może być uszkodzenie drenaży lub nieprawidłowe wykonanie pionowych i poziomych izolacji. Powoduje to przenikanie wody z ziemi bezpośrednio w ściany. Materiały budowlane posiadają właściwości higroskopijne przez co wilgoć może dostać się od gruntu nawet na wysokość trzeciego piętra.

Również w nowym budownictwie może pojawić się problem wilgoci. Mówimy tu wówczas o wilgoci technologicznej, inaczej budowlanej. Gromadzi się ona na powierzchniach wylewek i tynków.

Nie jest prawdą, że intensywne ogrzewanie pomieszczeń wyeliminuje problem wilgoci. Najważniejsza jest prawidłowa wentylacja. Pomieszczenia powinny być systematycznie wietrzone, aby następowała częsta i całkowita wymiana stęchłego powietrza.

Co więcej, gorące powietrze, jeszcze bardziej nasyca się wilgocią, a przy nagłym ochłodzeniu nastąpi skraplanie wody.

Wentylatory sufitowe kojarzą się zwykle stereotypowo, z z brzydkim wiatrakiem przymocowanym do sufitu, wyglądającym tak, jakby za chwilę miał się urwać. Każdy na pewno widział takie w firmach, a także na filmach. Nie wyglądają one zbyt przyjaźnie. Na szczęście są to już tylko stereotypy. Wraz ze zwiększeniem świadomości dotyczącej aranżacji wnętrz, zaczęto produkować designerskie wentylatory sufitowe, które swoimi kształtami i kolorami ożywiają pomieszczenie.

Wystarczy tylko spojrzeć na ten designerski i nowatorski wygląd. Kto nie chciałby takiego wentylatora w swoim biurze? Akurat ten ma iście „firmowy” wygląd, więc nadaje się bardziej do biura. To jednak świetne rozwiązanie, ponieważ tego typu wentylatory znacznie lepiej ochładzają pomieszczenie, niż wiatraczki stojące na biurku. Wpływ na to ma ułożenie wentylatora – z góry na dół – dzięki temu może zapewnić odpowiednią wentylację dla większej powierzchni.

Powyższy wentylator jest idealny do salonu w każdym domu, w którym panuje nowoczesny wygląd. Jego brązowe ramiona doskonale komponują się ze srebrnymi elementami. Będzie dobrze wyglądał pośród paneli podłogowych i ścian w jasnym kolorze. Dodatkowo, spełni świetnie swoja rolę chłodzenia, ponieważ posiada pięć ramion.

Poniżej przedstawiamy wentylator dla każdego fana industrializmu – zachwyci każdą taką osobę, ale może jednocześnie przerazić innych. Wystarczy spojrzeć na jego oryginalność:

Nie będzie on może dobrze wyglądał w mieszkaniu, ale za to w nowoczesnym biurze – będzie się komponował świetnie.

Jak widać w tym wpisie, w dzisiejszych czasach wentylatory sufitowe mogą wyglądać oryginalnie i wcale nie należy ich omijać szerokim łukiem.

Rzadko kiedy zastanawiamy się nad historią i pochodzeniem systemów ogrzewania – nie zdając sobie sprawy z tego, że było ono jednym z kluczowych dla rozwoju naszego gatunku i cywilizacji czynników. To właśnie ciepło – obok odstraszania dzikich zwierząt i przygotowywania żywności – było głównym zyskiem płynącym z opanowania i „oswojenia” ognia przez ludzi – wydarzenia, które miało miejsce pomiędzy 750 a 450 tysiącami lat temu. Od tego czasu ogień towarzyszył ludziom na każdym kroku – w jaskiniach, namiotach i szałasach, na otwartym terenie – by w okolicach 8 tysiąclecia p.n.e. pojawić się w pierwszym znanym miasteczku – Catal Huyk. Otwarty ogień, jak również pierwsze, prymitywne jeszcze piece ogrzewały domy, warsztaty i świątynie – za odprowadzanie dymu odpowiadały proste otwory w dachu lub ścianach.

Rozkwit techniki wpłynął również na metody wytwarzania ciepła – już w II stuleciu p.n.e. w Grecji i Rzymie stosowano centralne ogrzewanie: tak zwany hypocaust (ciepło spod spodu), czyli pierwszy znany system ogrzewania podłogowego.  Ogrzewano tak zarówno domy bogatych obywateli, jak i publiczne łaźnie – w naszym rejonie ruiny takiej łaźni możemy podziwiać w Trewirze. Podobny system rozwinięto w Korei – przy czym niektórzy sugerują, że stosowano go już ponad tysiąc lat p.n.e..

Ogrzewanie podłogowe przetrwało upadek Rzymu – niektóre z barbarzyńskich ludów najeźdźczych doceniły komfort, jaki zapewniało, a ponowny rozkwit zapewnili mu Arabowie.  W Europie ponowny rozwój centralnego ogrzewania obserwujemy w XII i XIII wieku, dzięki działaniom Cystersów oraz zakonów rycerskich (m.in. Krzyżaków – instalację taką odkryto na zamku w Malborku).

Na początku XVIII wieku rozpoczęto użytkowanie instalacji wodnych: w Pałacu Letnim w Sankt-Petersburgu (1710-1714) zainstalowano centralny zbiornik oraz system porcelanowych, bogato zdobionych rur rozprowadzających ogrzaną ciecz. Podobne konstrukcje zaczęły powstawać w Szwecji (1716) i Wielkiej Brytanii. Większą popularność zdobyły jednak kominki – przy czym, z uwagi na duże straty ciepła towarzyszące ich pracy, na ogół musiano ustawiać po jednym w każdym z pomieszczeń.

W połowie XVIII stulecia pojawiły się piece kaflowe, rozwijane i udoskonalane zwłaszcza w Niemczech. Początkowo spalały głównie drewno, chociaż coraz częściej stosowano węgiel – zwłaszcza na terenach miejskich.

Dalszy rozwój ogrzewania nastąpił w XIX wieku – wynaleziono piec gazowy (1855), ogrzewanie słoneczne (1877) i grzejnik elektryczny (1892). Wraz z rozwojem sieci gazociągowej i w związku z niską ceną błękitnego surowca przewagę zdobyło ogrzewanie gazowe – i do dziś pozostaje jedną z głównych form.

Dzisiaj powszechnie stosuje się zarówno tradycyjne, centralne ogrzewanie (paliwa stałe, płynne i gaz ziemny), jak i ogrzewanie elektryczne. Coraz popularniejsze stają się metody ekologiczne – a więc wszelkiego rodzaju biomasa, ogrzewanie słoneczne i pompy ciepła.

Klimatyzatory są powszechnie spotykanym elementem wyposażenia nowoczesnych wnętrz. Zapewniają komfort termiczny, aktywnie kształtują mikroklimat pomieszczeń i dbają o odpowiednią wentylację. Są elastyczne, sprawne i szybkie – przynajmniej przez jakiś czas.

W zależności od warunków, w jakich pracują, po pewnym czasie (od nawet miesiące po lata) sprawność urządzeń zaczyna spadać,  robią się głośniejsze i mogą emitować nieprzyjemne zapachy. Pojawienie się jakiegokolwiek z tych objawów oznacza, że zaniedbaliśmy odpowiedniej konserwacji urządzenia – zanieczyszczenia osiadły na wentylatorach, powodując przegrzewanie i głośniejszą pracę, filtry zaczęły blokować przepływ powietrza i straciły swoje właściwości biobójcze, a w zakamarkach rozwinęło się nowe życie. Jak możemy zapobiec takiemu biegowi wydarzeń?

Najprostsze prace – takie jak odkurzanie i wymiana filtrów – możemy i powinniśmy wykonywać sami, czy to za pomocą odkurzacza, czy szczotek i miotełek. Świeże filtry o wiele skuteczniej wychwycą i zlikwidują bakterie, grzyby i zanieczyszczenia, nie będą też blokować przepływu powietrza. Czyszczenie dostępnych załomów klimatyzatora pozwala pozbyć się nagromadzonej tam pleśni (połączenie wilgoci i ciepła stwarza jej idealne warunki rozwoju – zwłaszcza, że klimatyzator nie pracuje w trybie ciągłym), a użycie płynów antybakteryjnych oczyszcza całe urządzenie, zlikwiduje źródło nieprzyjemnego zapachu i przyniesie ulgę filtrom.  Wewnętrzne układy klimatyzatora – w tym wentylatory – muszą być jednak konserwowane przez profesjonalną, certyfikowaną firmę (co najmniej dwa razy do roku!). Niedotrzymanie tego warunku nie tylko znacząco obniża komfort – ale powoduje też utratę gwarancji na urządzenie.

Zagrożeń płynących z zaniedbanej klimatyzacji nie należy lekceważyć – najbardziej jaskrawym przykładem był atak tak zwanej „choroby legionistów”: w 1976 roku z powodu zarażenia bakterią rozsiewaną przez system klimatyzacyjny zmarły w Filadelfii 34 osoby spośród ogólnej liczby 221 zarażonych (obsługi hotelu i weteranów wojennych – stąd nazwa choroby). W Polsce co roku legionellozą zaraża się około 20-30 osób, śmiertelność wynosi około 10% – dlatego tak ważne jest regularne dbanie o stan urządzeń.

Jak już wspomniałem na początku, i co zresztą często przypominam, łazienka i kuchnia to pomieszczenia, gdzie wentylator spełnia specjalną funkcję, bo musi być przede wszystkim odpowiednio zabezpieczony przed dostaniem się wody.
Najczęściej wentylatory produkowane są z tworzyw sztucznych, zaś ich obudowa wykonana jest ze stali nierdzewnej, czyli blachy otynkowanej.

Podstawowe zasady montażu wentylatorów mówią, że powinny być one umieszczone jak najdalej od wlotu powietrza, czyli drzwi, okien czy też nawiewnika. Pozwoli to wentylatorowi tłoczenie na zewnątrz zassanego powietrza. Wentylator nie może być stosowany w pomieszczeniach, gdzie umieszczone jest urządzenie grzewcze z otwartą komorą spalania. A jeśli tak się stanie koniecznie należy zastosować nawiew powietrza, które zrównoważy powietrze odprowadzane. Jeśli zabraknie nawiewu w pomieszczeniu może być zbyt mało powietrza, bo z jednej strony tłoczone one będzie na zewnątrz, z drugiej z kolei zużywane do spalania.

Wentylator nie może być podłączony do przewodu spalinowego, a temperatura w pomieszczeniu nie może przekraczać 45 st.C. Kanały wentylatora prowadzone przez pomieszczenia nieogrzewane koniecznie należy zaizolować. To podstawowe zasady montaży wentylatorów, które warto przypomnieć.
W kuchni stosuje się okapy. Usuwają one nadmiar pary wodnej, która wytwarza się w czasie gotowania oraz zapachy kuchenne. Okap spełnia funkcję wentylatora, gdy odprowadza powietrze poza budynek osobnym kanałem wentylacyjnym.

Wtedy nosi on nazwę wyciągu. Powietrze pobrane z pomieszczenia trafia do filtra tłuszczowego i zostaje odprowadzone kanałem wentylacyjnym z budynku. Warto jednak pamiętać, że gdy silnik okapu pracuje na najwyższych obrotach ciśnienie w pomieszczeniu może ulec zachwianiu. Dlatego trzeba wówczas zapewnić dopływ świeżego powietrza w miejsce tego usuwanego. Zdarza się, że gdy okap pracuje naprawdę intensywnie dym może się nawet cofać z kominków otwartych oraz zasysać powietrze przez otwory wentylacyjne.

Wentylatory łazienkowe muszą charakteryzować się stopniem zabezpieczenia przed wodą wynoszącym 5. Należy go instalować w odległości 1,25 m od zasięgu, w którym osobą kąpiąca się mogłaby go dotknąć. Gdy zachowanie takiej odległości nie jest możliwe stosuje się montaż wentylatora niskonapięciowego (12 V) z transformatorem (który jednak musi znajdować się w przepisowej odległości 1,25 m). Dozwolone jest również zastosowanie w takiej sytuacji wentylatora kanałowego, który umieszcza się w kanale wentylacyjnym jak najdalej. Wentylator w łazience może być ścienno-sufitowy albo kanałowy.

Wyposażony w klapkę zwrotną wentylator tego typu uniemożliwia podmuch zwrotny powietrza. Dziś już często wyposaża się wentylatory łazienkowe w automatykę użytkową, dzięki której nie pracuje on non-stop. Automatyka ta pozwala na regulowane opóźnienia czasowe (wentylator połączony z oświetleniem), posiada regulowany czujnik wilgotności, może posiadać czujnik obecności w pomieszczeniu oraz automatyczne żaluzje. Ale oczywiście nadal z powodzeniem funkcjonują wentylatory wyłączane i włączane ręcznie.

Najtrudniejszym aspektem instalowania systemu wentylacyjnego w naszym domu jest prawidłowy dobór wentylacji w łazience.  Wpływa na to wiele czynników, takich jak obecność i ilość okien czy też obecność piecyka gazowego czy rodzaju kaloryfera. Jeśli nie przemyślimy odpowiednio tego tematu, to w niedługim czasie będziemy mogli zaobserwować nieprzyjemne zmiany w pomieszczeniu.

Zbyt duża wilgotność powietrza spowodowana złym przepływem powietrza, może doprowadzić do osadzania się brudu, pyłów, kropelek wody, do powstawania pleśni, zacieków i rozwoju roztoczy. Wilgoć powstaje w trakcie wykonywania naszych codziennych czynności: kąpieli, prania, suszenia. Trzeba sobie uświadomić, że podczas kąpieli pod prysznicem wydziela się ok. 1500g pary wodnej, a zwykłej kąpieli ok. 1000g.

Wilgoć z całego domu wpływa do naszej łazienki z powodu projektowanych tam zwykle kanałów wentylacyjnych. Po pierwsze zwróćmy uwagę na wentylację naturalną. Jeżeli para wodna będzie się zanadto skraplać to będzie to miało zły wpływ na budynek i na nasze zdrowie.  Najlepiej aby istniała możliwość wymiany powietrza między łazienką a pokojem obok. Należy zatem założyć otwory w dzielących drzwiach. Szczelina powinny mieć powierzchnię około 80cm2. Możemy dobrać kształt aby pasował do całości przegrody drzwiowej.  Bardzo dobrą decyzją jest zamontowanie dodatkowego wspomagania wentylacji naturalnej np. w postaci kratki higrosterowanej do wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej.  Jeżeli nasza łazienka jest większa niż 6,5m3 to wentylacja mechaniczna (za pomocą wentylatorów) musi się pojawić.

Często montuje się mały wentylator tuż przy wlocie do kanału wentylacyjnego, czyli aby wspomagał wentylację naturalną. Oczywiście będzie się to wiązało z blokowaniem naturalnego przepływu powietrza, ponieważ jego płatki, które przez większość czasu są wyłączone, ograniczają powierzchnię,  przez którą to powietrze napływa. Nie wolno nam stosować takich rozwiązań, jeżeli np. w pomieszczeniu jest urządzenie do spalania gazu w otwartym palenisku (podgrzewacze wody i kotły c.o. z otwartą komorą spalania).

Mogą one także nie spełniać naszych oczekiwań, ponieważ ich moc jest niewystarczająca i jego parametry nie odpowiadają warunkom w jakich ma pracować. W takiej sytuacji  nie będzie w stanie usunąć powietrza z pomieszczenia. Nie wolno ich także stosować w budynkach ze zbiorczymi kanałami wentylacji wywiewnej. Dlatego najlepiej skontaktować się z firmą lub ekspertem, który przyjdzie i powie nam czy powinniśmy takie urządzenie instalować i jakie powinniśmy kupić.

Wilgotność powietrza to nic innego jak wilgoć znajdująca się w powietrzu. Wilgotność względna natomiast jest to ilość wody w powietrzu w danej temperaturze podzielona przez jej maksymalną ilość nasycenia, którą może zaabsorbować powietrze w tej temperaturze.

Kiedy w naszych mieszkaniach pozamykane są okna, natomiast grzejniki są włączone na maksymalną moc – jest miło ciepło i… sucho. Bardzo sucho. Nie jest to powód do zadowolenia gdyż, nasze organizmy źle znoszą takie warunki. W silnie nagrzanym wnętrzu, którego na dodatek odpowiednio nie wietrzymy , wilgotność może spaść nawet do 20 procent. Czyli zdecydowanie dużo poniżej normy. Optymalną wilgotnością dla naszego zdrowia jest bowiem ta wahająca się między 40 a 60 procentami.

Lekarze zgodnie twierdzą, że suche powietrze sprzyja alergii i astmie, a bakterie, wirusy i wszelakie zanieczyszczenia mają łatwiejszy dostęp do naszych oskrzeli i płuc. Suche i ciepłe powietrze podrażnia śluzówkę górnych dróg oddechowych i utrudnia oddychanie. Może to prowadzić w konsekwencji do obniżonej odporności na infekcje i gorszej pracy systemu immunologicznego. Wysusza również skórę, co prowadzi do szybszego starzenia się jej. U niemowląt pojawia się wtedy sapka – dzieci zaczynają oddychać przez usta. Może to zwiększyć podatność na infekcje. Suche powietrze zwiększa też dolegliwości z powodu kataru.
Nasze oczy, również na tym cierpią. Powietrze o niskiej wilgotności podrażnia je. Poza tym suche powietrze źle wpływa na nasze samopoczucie, znacząco obniża komfort snu.

Jak radzić sobie z tym problemem? Jest na to kilka sposobów. Odpowiednią wilgotność utrzymuje przede wszystkim poprzez odpowiednia wentylację pomieszczeń. Niestety szczelne okna, oraz drzwi bardzo często uniemożliwiają naturalną wentylację. Dlatego warto często wietrzyć mieszkanie. Nowoczesne okna posiadają także funkcję rozszczelnienia. Możemy się także wyposażyć w elektryczny nawilżacz powietrza. Nie jest to koszt, który mógłby znacząco obciążyć budżet przeciętnego gospodarstwa domowego. Np. nawilżacz powietrza climatic kosztuje w sklepie ok. 170 zł.

Możemy, także powiesić na kaloryferach specjalne nawilżacze. Najlepsze są duże i płaskie – woda paruje z nich stosunkowo szybko, co nie pozwala się zalegnąć bakteriom. Warto również posiadać w każdym pokoju jakąś roślinkę , a najlepiej nie jedną, lecz przynajmniej kilka. Rośliny doniczkowe nie tylko nawilżają powietrze ale i oczyszczają je z niebezpiecznych związków (podobno jednym z najlepszym „pochłaniaczy” jest bodziszek).

Łazienka ze względu na rolę jaką pełni wymaga zastosowania w pełni funkcjonalnego systemu wentylacyjnego. Głównym powodem, dla którego konieczne jest zapewnienie odpowiedniego przepływu powietrza w łazience jest para wodna powstająca w wyniku brania kąpieli, prysznica, czy nawet suszenia odwirowanego prania.

Wilgoć jest bardzo szkodliwym czynnikiem dla materiałów budowlanych. Powoduje powstawanie pleśni na ścianach czy na fugach między płytkami. Jak sprawdzić czy wentylacja powietrza w naszej łazience jest odpowiednia? Najlepiej widać to podczas kąpieli, jeśli lustro czy szyby okienne po pewnym czasie zaparują, to oznacza to nieodpowiedni przepływ powietrza w pomieszczeniu. Jak można temu zaradzić? W małych łazienkach zazwyczaj wystarczy zastosować wentylację naturalną, w większych musimy ją wspomóc urządzeniami mechanicznymi.

Naturalnym sposobem zapewniającym wymianę powietrza jest wycięcie w dolnej części drzwi łazienkowych otworów lub montaż specjalnej kratki. Dodatkowo drzwi mogą być podcięte w dolnej części nieco więcej, niż te montowane w pokojach. Kratki wentylacyjnej nigdy nie należy zaklejać, ani zamykać. Nowością są kratki higrosterowalne, które regulują przepływ powietrza w zależności od stopnia wilgotności.

Natomiast nie poleca się stosowania nawiewników okiennych, o ile znajdują się one w łazience. Ich użytkowanie może okazać się kłopotliwe i niezbyt efektywne, szczególnie zimą, gdyż skraplająca się para wodna może być przyczyną powstawania szronu na nawiewnikach.

Jest systemem wentylowania pomieszczeń, który pracuje w zależności od warunków zewnętrznych. Wentylacja hybrydowa, bo o niej mowa, pracuje jako wentylacja grawitacyjna lub mechaniczna. System ten wykorzystuje siły charakterystyczne dla wentylacji grawitacyjnej, jednak gdy podciśnienie uzyskane w ten sposób jest zbyt małe do usunięcia powietrza z pomieszczeń automatycznie załącza się niskociśnieniowa nasada kominowa. Jest to urządzenie, które umożliwia usunięcie do 200 m sześciennych/h powietrza przy podciśnieniu 10 Pa, co pozwala skutecznie wentylować kilka pomieszczeń. Wartości te zbliżone są do wartości charakterystycznych dla wentylacji naturalnej. Konstrukcja korpusu oraz kształt łopatek nasady są tak skonstruowane, że opory przepływu są minimalne. W ten sposób w razie awarii pomieszczenia mogą być wentylowane grawitacyjnie.
Zastosowanie nasady kominowej z elementami wentylacji higrosterowanej (nawiewniki, kratki) daje bardzo dobre efekty w wentylowaniu.