Blog o ogrzewaniu i wentylacji

Jeśli chcesz, aby w Twoim domu źródłem ogrzewania był kominek, musisz go rozplanować już podczas projektu domu. To bardzo ciężki element i potrzebuje odpowiedniego miejsca. Niektóre kominki potrzebują nawet swoich własnych fundamentów. Po drugie, musisz wiedzieć, z czego kominek jest zbudowany, a także wybrać odpowiedni typ kominka.

Wkłady kominkowe i kasety kominkowe są zwykle wykonane z żeliwa, stali albo cegły szamotowej. Są to więc tworzywa uodpornione na korozję, wysoką temperaturę, a także gwałtowne zmiany temperatury. Materiały te dobrze również gromadzą ciepło.

Są dwa typy kominków – jedno i dwupłaszczowe. Te pierwsze wykonane są z żeliwa, a te drugie, jako bardziej nowoczesne rozwiązanie, mają stalową obudowę wkładu lub kasety oraz żeliwnym lub ceglanym paleniskiem, które skupiają ciepło. Dzięki temu zjawiska kurczenia się i rozkurczenia materiału, które zachodzą w kasecie lub wkładzie, nie wpływają bezpośrednio na obudowę, bo nie są ze sobą bezpośrednio połączone. Dzięki temu można zaoszczędzić pieniądze podczas wymiany zepsutego paleniska oraz zmniejszono ryzyko uszkodzenia obudowy.

Podczas wyboru odpowiedniego kominka, musimy zdecydować się na drzwiczki. Są one stworzone ze szkła żaroodpornego lub ze szkła ceramicznego. Poszczególne drzwiczki różnią się od siebie sposobem otwierania, ilością szyb, a także wykończeniem. Do nas należy decyzja, czy chcemy, aby owe drzwi były pojedyncze (wtedy będą się otwierać z boku), podnoszone do góry, chowane pod wkład czy dwustronne, wtedy otwierają się do zewnątrz z dwóch stron lub na boki za pomocą harmonijki.

Istotnym elementem kominka są także szyby. Szyby mogą być płaskie, panoramiczne, a także pryzmatyczne. Od wystroju naszego domu zależy to, czy kominek będzie przeszklony z jednej, z dwóch lub z trzech stron. Wybór przeszklonych ścianek i drzwi zależy również od tego, jakie funkcje będzie w domu spełniał kominek. Jeśli tylko ozdobną – nie ma to znaczenia. Jeśli będzie pełnił funkcję kominka tradycyjnego, warto zadbać o drzwi otwierane z dwóch stron i odpowiednio szczelne. Jest to ważne, ponieważ otwarty kominek nie ma swoich właściwości grzewczych.

Warto się nad tym zastanowić również ze względów estetycznych. Jeśli większa część kominka będzie zaszklona, będziemy mieli więcej do sprzątania, ponieważ kominki szybko brudzą się sadzą. Ciekawą alternatywą w tym przypadku są kominki samoczyszczące. Poza drzwiami i szybami, należy też zastanowić się nad wyborem odpowiednich akcesoriów, takich jak klamki, uchwyty i pokrętła. Wszystko to wpływa razem na estetyczny wybór naszego źródła ogrzewania.

Ważna jest również regulacja ilości świeżego powietrza, które jest doprowadzane do paleniska. Odbywa się ona poprzez otwory umieszczane w przedniej albo bocznej ściance korpusu kominka. Powietrze to jest niezbędne do odpowiedniego procesu spalania. Jego ilość można regulować poprzez ręczne ustawianie przepustnic. W ten sposób możemy ustalać, jak bardzo nagrzewać pomieszczenia.

Istotnym elementem kominka jest deflektor spalin, tak zwana półka dymowa, jednakże nie wszystkie kominki są w niego wyposażone. Jest on umieszczany w górnej części wkładu kominkowego. Starsze kominki radzą sobie bez niego poprzez kierowanie powietrza z komory spalania bezpośrednio do komina. Takie kominki są jednak sprawne tylko w pięćdziesięciu procentach. To właśnie w deflektorze spalin odbywa się proces dopalania cząstek opału, czyli proces spalania maksymalizuje się.

Centralne ogrzewanie to system, w którym ciepło wytwarzane jest w jednym miejscu (najczęściej oddzielnym pomieszczeniu), po czym rozprowadzane przez instalację grzewczą do poszczególnych pomieszczeń i tam „uwalniane”. Pod ogólnym terminem kryje się sporo metod tak produkcji, jak i dystrybucji ciepła, o bardzo zróżnicowanych właściwościach i kosztach eksploatacji.

Najpowszechniejszymi i najbardziej znanymi elementami wytwarzającymi ciepło są kotły c.o.. W powszechnej świadomości obecne są głównie jako wielkie, toporne i wymagające skomplikowanej oraz pracochłonnej obsługi urządzenia – i jest to jeden z najbardziej błędnych stereotypów związanych z ogrzewaniem.

Kotły c.o. dzielą się na te używające paliwa płynnego (n.p. olej opałowy), gazowe (propan-butan, gaz ziemny) oraz na paliwo stałe. Szczególnie różnorodne są te ostatnie – wykorzystują one zarówno „tradycyjny” węgiel i koks, miał węglowy, drewno i substancje pochodne (pellety, trociny i wióry etc.) jak i szereg rozmaitych biopaliw – między innymi ekogroszek czy (kontrowersyjny) owies opałowy. Nowoczesne kotły zajmują stosunkowo niewiele miejsca (te o niższej mocy nie potrzebują nawet osobnego pomieszczenia – przy czym dotyczy to raczej kotłów gazowych), a ich obsługa stała się dużo prostsza (specjalne dozowniki umożliwiają dwu- trzydniową pracę bez konieczności uzupełniania opału. Wciąż cechują się przy tym wysoką wydajnością oraz (za wyjątkiem tych zaopatrywanych z sieci gazowej) zabezpieczenie przed awariami sieci i związanym z tym brakiem surowca.

Ciekawą alternatywą jest ogrzewanie kominkiem – przy zastosowaniu płaszcza wodnego i odpowiedniej izolacji domu pojedynczy kominek może zapewnić ciepło dla całego budynku. Nie do przecenienia jest również atmosfera tworzona przez płomienie – i niski koszt całkowity takiej metody ogrzewania.

Nowoczesną i ekologiczną, chociaż bardzo drogą w zakupie i montażu formą ogrzewania centralnego jest pompa ciepła – dzięki wykorzystaniu naturalnych różnic temperatury między gruntem a powietrzem cechuje je bardzo wysoka wydajność (dzięki czemu koszty eksploatacji są bardzo niskie), dodatkowo z łatwością można „odwrócić” tryb pracy i wykorzystać instalację do chłodzenia.

Oprócz samej jednostki centralnej potrzebujemy systemu transportu ciepła – stosowane są trzy odmiany: ciecz (na ogół woda, w wypadku miejsc narażonych na niskie temperatury stosuje się specjalne płyny), para wodna oraz powietrze – tak w obiegu zamkniętym jak otwartym (ogrzewanie nadmuchowe). Tradycyjne instalacje z obiegiem grawitacyjnym w zasadzie nie są już stosowane, w zasadzie zawsze stosuje się już obieg wymuszony – a więc pompy lub (dla instalacji z obiegiem powietrza) dmuchawy czy wentylatory.

Końcową sprawą jest wybór odpowiednich grzejników – ale to już materiał na przyszłość.

Powszechnie kojarzone z wysokimi kosztami, ogrzewanie elektryczne rzadko kiedy wybierane jest jako podstawowa forma dostarczania ciepła. Istnieją jednak powody, dla których decydujemy się na ich zainstalowanie – czy to brak dostępu do innych form, niewątpliwe zalety elektryczności czy też coraz niższe koszty eksploatacji, osiągnięte dzięki postępowi technicznemu.

Uniwersalność ogrzewania elektrycznego – osiągnięta dzięki szerokiej rozpiętości mocy, rozmiarów i kształtów urządzeń grzewczych łatwość dostosowania ich do własnych potrzeb – oraz rozmaite technologie, stosowane do jego wytwarzania postaram się pokrótce przedstawić poniżej:

Elektryczne ogrzewanie podłogowe: bardzo tanie w zakupie i łatwe w instalacji, umiarkowanie drogie w eksploatacji. Możemy pokusić się o pogrubienie warstwy magazynującej energię i podgrzewać ją tylko podczas trwania tańszej taryfy, niemniej jednak ogrzewanie takie posłuży nam raczej za ogrzewanie uzupełniające.

„Klasyczne” grzejniki elektryczne: bardzo tanie w zakupie, nieskomplikowane i, niestety, drogie w eksploatacji, grzejniki nadmuchowe (działające jak suszarka do włosów) i olejowe znakomicie sprawdzą się w altanie lub domku letniskowym lub jako ogrzewanie pomocnicze.

Piece akumulacyjne: Droższe w zakupie, ale tańsze w eksploatacji (niekiedy tak tanie jak ogrzewanie gazowe), pobierają energię elektryczną w czasie, kiedy jest tańsza, po czym magazynują wytworzone ciepło. Nie wymagają skomplikowanej instalacji, chociaż stosunkowo  duża waga ogranicza mobilność urządzenia, a jeden piec ogrzewa tylko jedno pomieszczenie. Są też większe od klasycznych grzejników, problem zajmowanego miejsca rozwiązano jednak poprzez szeroki wybór kształtów urządzeń.

Pompy ciepła – najbardziej wydajna i energooszczędna ale jednocześnie najdroższa w zakupie i najbardziej skomplikowana w instalacji odmiana ogrzewania elektrycznego. O jej zastosowaniu musimy myśleć już podczas budowy domu – późniejszy montaż będzie co najmniej problematyczny. Eksploatacja tego typu urządzeń uzasadnia jednak poniesione koszty – oprócz oszczędności zyskamy również możliwość używania urządzenia w roli klimatyzatora.

Ogrzewanie podczerwienią – raczej ciekawostka niż realna w naszych warunkach forma ogrzewania, wykorzystująca promienniki podczerwieni. Bardzo zdrowe i przyjemne (stosowane m.in. w inkubatorach), ale koszmarnie drogie w użytkowaniu – nadaje się tylko do naprawdę znakomicie ocieplonych i niewielkich domów i mieszkań.

Ogień od zawsze kojarzył się człowiekowi z bezpieczeństwem – dziedzictwo dziesiątków i setek tysięcy lat ewolucji, nasza spuścizna po skulonych w jaskiniach przodkach do dziś wspaniale relaksuje i odpręża. Lubimy siedzieć przy ogniu, wpatrywać się w płomienie i czuć jego ciepło. Dlatego w wielu na wskroś nowoczesnych domach poczesne miejsce znajduje kominek – i dlatego też jest on jednym z bardziej lubianych elementów wystroju.

Kominek ma jednak szereg wymagań – po pierwsze potrzebuje dostępu do systemu odprowadzania produktów spalania, po drugie – miejsca, a po trzecie – regularnej obsługi. Dobrze, jeżeli nasz dom czy mieszkanie były projektowane z myślą o kominku, co mamy jednak zrobić, jeżeli chcemy cieszyć się nim pomimo braku odpowiednich warunków?

Rozwiązaniem może być kominek zasilany bioetanolem. W porównaniu z innymi typami kominków posiada on szereg zalet: nie potrzebuje komina ani dostępu do wywietrzników, jak kominki „klasyczne” (chociaż zaleca się, by pomieszczenie miało sprawną wentylację), nie wymaga podłączania do rur z gazem czy nawet stałego miejsca – kominek na bioetanol można bez problemu przenosić w zależności od potrzeb i upodobań.  Jest zarówno ekonomiczny – bioetanol jest paliwem stosunkowo tanim i bardzo wydajnym – jak i ekologiczny: produkowany z roślin energetycznych i resztek roślin użytkowych bioetanol jest produktem naturalnym, a przy spalaniu nie wydziela trujących substancji (nie licząc, oczywiście, dwutlenku węgla).

Poniżej przedstawiam trzy propozycje takich kominków od firmy EcoSmart:

Nowoczesny i dyskretny, zbudowany z hartowanego szkła i polerowanej stali kominek Igloo, dzięki efektowi „zanikania” szkła i prostocie projektu dopasuje się do niemal każdego wnętrza. Specjalna konstrukcja kratki wylotowej pozwala płomieniowi „tańczyć”, co w połączeniu z odbiciami od szklanych ścianek tworzy wspaniałą, ciepłą atmosferę.

Narożny kominek Trio zachwyca prostotą i mobilnością. Bogata paleta barw i dopasowanie do narożników dodają projektowi uniwersalności.

A to prawdziwy popis designera, ultranowoczesna kompozycja z nierdzewnej stali, szkła, drewna i skóry, swoim kształtem nawiązująca do alfabetu greckiego (stąd nazwa). Przenośny kominek Zeta będzie stylowym uzupełnieniem salonu, wspaniale komponując się ze skórzanym zestawem wypoczynkowym.

Wybierając odpowiedni grzejnik do swojego domu lub mieszkania najczęściej spotykamy się z oznakowaniami cyfrowymi, o których nie mamy pojęcia. Widnieją tam cyfry 10, 11, 20, 21, 22, 30, 33.  Cóż te cyfry oznaczają? 10 to grzejnik jednopłytowy bez ożebrowania. 11 to grzejnik jednopłytowy z ożebrowaniem. 20 dwupłytowy bez ożebrowania. 21 składa się z dwóch płyt, ale tylko jednym ożebrowaniem. 22 dwupłytowy z ożebrowaniem. 30 trzypłytowy bez ożebrowania, a 33 z ożebrowaniem.

Ważna informacja dla nas wszystkich jest taka, że liczba płyt nie ma wpływu bezpośredniego na moc ogrzewania. Głównie dlatego, że część ogrzewania wytworzona przez tylną płytę odbija się od tej, która jest przed nią. W związku z tym moc grzewcza tylnej płyty jest zawsze trochę mniejsza niż tej, która jest przed nią. Dlatego zawsze dobierając odpowiedni grzejnik do naszego mieszkania należy zwrócić się do fachowca, który najlepiej oceni zapotrzebowanie danego pomieszczenia na ciepło i pomoże nam wybrać odpowiedni grzejnik.

Bardzo często w naszym mieszkaniu mimo tradycyjnego ogrzewania robi się zbyt chłodno. Wówczas musimy trochę podgrzać w pomieszczeniu, by nie było nam zimno i  wyjmujemy stara poczciwą farelkę. To właśnie jest termowentylator. Ogrzewa pomieszczenie poprzez strumień ciepłego powietrza. Jest to rodzaj ogrzewania elektrycznego, które wewnątrz posiada element grzejny (grzałkę), który się ogrzewa, gdy termowentylator jest podłączony do prądu. Powietrze przepływające przez urządzenie odbiera ciepło od tego elementu i podgrzewa się. Tak więc ciepłe powietrze wypływa z tego urządzenia i ogrzewa wybrane przez nas miejsce.

Najczęściej termowentylator posiada dwa pokrętła. Jeden służy do ustawienia intensywności nadmuchu powietrza, drugi natomiast reguluje temperaturę powietrza opuszczającego to urządzenie. Bardzo często letnią porą używamy termowentylatora, jako zwykłego wentylatora do chłodzenia temperatury w pomieszczeniu, gdyż to urządzenie może pracować z wyłączoną grzałką i wtedy chłodzi otaczające nas powietrze.

Znaczna część ciepła ucieka z naszych domów w związku z wentylacją, dlatego że wietrzymy nasze mieszkania. W nowych budynkach dobrze ocieplonych straty te mogą wynosić nawet połowę ciepła. Warto więc zdecydować się na budowę nowoczesnego systemu wentylacyjnego, który będzie łączył centralę wentylacyjną z rekuperatorem.
Jak działa taki rekuperator? Jest to wymiennik ciepła pozwalający na odzysk części powietrza opuszczającego nasz dom. Powietrze, które przechodzi przez rekuperator schładza się i oddaje ciepło do świeżego powietrza z zewnątrz. Wobec tego nie ma potrzeby podgrzewania tego powietrza co powoduje, że znacząco obniżają się straty ciepła potrzebne do jego ogrzania. Dzięki takim rekuperatorom można nawet w 95% oszczędzić ciepła opuszczającego nasz dom.

Budujemy dom i chcemy, by koszty jego eksploatacji były jak najniższe. Wiadomo bowiem, ze największe wydatki wiążą się zawsze z wydatkami na ogrzewanie domu. Warto poszukać innych sposobów ogrzewania domu niż tradycyjne.
Jednym z nich z pewnością są kolektory słoneczne, pomimo tego ze przede wszystkim wykorzystywane są do podgrzewania wody. Kolektor słoneczny pobiera ciepło za pośrednictwem wysokoselektywnej warstwy absorbcyjnej i przez ciecz roboczą, która jest mieszaniną wody z glikolem przekazuje do zasobnika, czyli bojlera.
Ciepło dostarczane do naszych domostw głównie jest przeznaczone do ogrzewania wody, a w czasie zimy może wspomóc tradycyjne metody ogrzewania domu (nawet do 30%).
Mimo sporych kosztów związanych z inwestycją w kolektory słoneczne z pewnością warto jest się nimi zainteresować, gdyż po kilku latach korzystania z ciepła dostarczanego przez nie ta inwestycja się nam zwróci.

Jednym z wielu sposobów ogrzewania naszych domów jest ogrzewanie wodne podłogowe. Jednak ze względu na koszty jakie trzeba ponieść, nie decydujemy się na tą formę ogrzewania. Najczęściej takie ogrzewanie jest instalowane w części pomieszczeń, a w pozostałych instalowane już są tradycyjne grzejniki, które razem łączą się w jeden system grzejny.

Montując ogrzewanie wodne podłogowe wszystkie elementy grzejne nie są widoczne, gdyż ta metoda grzejna nie wymaga instalowania grzejników. Jednak z tego powodu decydując się na ten sposób ogrzewania trzeba przewidzieć go w projekcie wykończenia podłóg.
Jeśli zdecydujemy się na tą metodę to nasze podłogi powinny być wykonane z materiałów dobrze przewodzących ciepło, to jest kamień, płytki ceramiczne. Po zainstalowaniu takiej metody grzewczej należy pamiętać, żeby jak podłogi nie zastawiać zbyt dużą ilością mebli, które będą zabierać ciepło.

Na początek  coś o ekonomicznym i ekologicznym ocieplaniu naszych domków. Niedawno na rynku Polskim mówi się o czymś takim jak pompa ciepła. Jest to urządzenie podobne do pompy hydraulicznej, które wbrew grawitacji pompuje wodę do góry. Tak jak z fizyki wiemy, że powietrze o temperaturze wyższej zawsze płynie ku temperaturze niższej to za pomocą tego urządzenia jesteśmy w stanie zmienić jego bieg. Jest to czteroetapowy proces. W głębi ziemi niezależnie od pory roku jest zawsze dodatnia temperatura (waha się od 7 do 13 st. C) Tak więc z ziemi ciepło jest odbierane za pomocą freonu lub amoniaku, następnie trafia to do parownika, gdzie czynniki te odparowują i trafiają do sprężarki, gdzie rośnie energia wewnętrzna czynnika (a więc i temperatura), a następnie w skraplaczu oddaje ciepło i stamtąd już spokojnie ciepło trafia do naszego obiegu CO. Może trochę to i zawiłe, ale… roczne koszty ocieplania domu zmniejszają się 8-krotnie. Jak to możliwe? Ano tak, że ciepło z ziemi to ok. 75%, a do pracy pompy potrzebne jest już tylko 25% energii. W Polsce już na początku spotkało się to z dość dużym zainteresowaniem, a w Szwecji już 95% domów korzysta z tego rodzaju ocieplania.